Üreteroskopi (URS)

Üreteroskopi (URS) nedir?

Üreteroskopi, idrar yollarının iç kısmının özel bir endoskopik cihazla değerlendirilmesini sağlayan bir üroloji uygulamasıdır. Üreter adı verilen, böbrek ile mesane arasındaki idrar kanalında veya böbreğin idrarı toplayan bölümlerinde bulunan taşların tedavi planında kullanılabilir. İşlem sırasında ince bir cihaz idrar kanalından ilerletilir; dışarıdan kesi yapılması gerekmeyebilir.

Taşın boyutu, bulunduğu bölge, idrar akışına etkisi ve kişinin şikâyetleri değerlendirilerek üreteroskopinin uygun olup olmadığına karar verilir. Bazı taşlar kendiliğinden düşebilirken, bazı durumlarda endoskopik tedavi veya başka bir yaklaşım gündeme gelebilir. Bu nedenle işlem kararı, muayene ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek verilir.

Üreteroskopi hangi durumlarda değerlendirilebilir?

URS, en sık böbrek ve üreter taşlarının tedavi planında ele alınır. Özellikle aşağıdaki durumlarda seçenekler arasında yer alabilir:

• Kendiliğinden düşme ihtimali düşük veya düşmeyen üreter taşları,
• Ağrıya, idrar akışında zorlanmaya ya da böbrekte genişlemeye yol açan taşlar,
• Taşın konumu veya yapısı nedeniyle diğer tedavi seçeneklerinin uygun olmayabileceği durumlar,
• Daha önce uygulanan yaklaşım sonrasında devam eden taş varlığı,
• Taşa bağlı tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu şüphesi bulunan hastalar.

Her taş için aynı yöntem uygun değildir. Taşın çapı, sayısı, sertliği ve bulunduğu yerin yanı sıra böbrek fonksiyonları, idrar tahlili ve kişinin diğer sağlık sorunları da değerlendirmede önem taşır.

Üreteroskopi öncesinde neler yapılır?

İşlem öncesinde ayrıntılı bir üroloji değerlendirmesi yapılır. Şikâyetlerin ne zamandır sürdüğü, daha önce taş düşürme veya taş tedavisi yaşanıp yaşanmadığı, kullanılan ilaçlar ve mevcut hastalıklar gözden geçirilir. Gerekli görülürse ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi veya farklı görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.

İdrar tahlili ve bazı kan testleri de istenebilir. Aktif idrar yolu enfeksiyonu, kanama eğilimi veya anestezi açısından önem taşıyan başka bir durum varsa bunların işlem öncesinde değerlendirilmesi gerekir. Kan sulandırıcı ilaçlar, düzenli kullanılan ilaçlar, bilinen ilaç alerjileri ve önceki anestezi deneyimleri hekime bildirilmelidir.

İşlemin anestezi şekli, hastanın genel durumu ve planlanan uygulamanın kapsamına göre belirlenir. Açlık, ilaç kullanımı ve işlem sonrası eve dönüşle ilgili bilgilendirme, işlem öncesinde kişiye özel olarak yapılır. Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; sizin için geçerli hazırlık planı hekiminizin önerileri doğrultusunda oluşturulur.

Üreteroskopi nasıl uygulanır?

Üreteroskopi sırasında ince bir kamera sistemi idrar kanalından mesaneye, buradan da üretere veya böbreğin ilgili bölümüne ilerletilir. Hekim, taşın yerini ve çevre dokuları görüntüleyerek işlem planını uygular. Uygun hastalarda taş, özel aletlerle çıkarılabilir veya lazer gibi enerji kaynaklarıyla daha küçük parçalara ayrılabilir. Hangi yöntemin kullanılacağı taşın özelliklerine ve işlem sırasındaki bulgulara göre değişir.

Taş parçalarının bir bölümü işlem sırasında alınabilir; küçük parçaların ise daha sonra idrarla atılması beklenebilir. Bazı hastalarda idrar kanalının açık kalmasına yardımcı olmak amacıyla geçici bir stent yerleştirilebilir. Stentin ne kadar süre kalacağı ve nasıl çıkarılacağı kişiye göre değişir. Bu konu işlem öncesinde veya sonrasında ayrıca açıklanır.

İşlemin süresi; taşın sayısı, büyüklüğü, konumu ve uygulanacak yönteme göre farklılık gösterebilir. Her hastada aynı işlem süresi veya aynı aşamalar beklenmemelidir.

İşlem sonrasında iyileşme süreci

Üreteroskopi sonrasında kısa süreli idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, idrarda hafif kan görülmesi veya kasık bölgesinde rahatsızlık yaşanabilir. Bu bulguların süresi kişiden kişiye değişir. Stent bulunan kişilerde mesane ve böbrek bölgesinde dolgunluk, hareketle artan rahatsızlık ya da sık idrara çıkma hissi görülebilir.

Hekiminiz uygun görürse sıvı alımı, ağrı kontrolü, ilaç kullanımı ve günlük aktivitelere dönüş konusunda önerilerde bulunur. İşe veya fiziksel aktivitelere ne zaman dönüleceği; yapılan işlemin kapsamına, genel sağlık durumuna ve şikâyetlerin seyrine göre belirlenir. Kontrol randevusunun ve varsa stent çıkarma planının aksatılmaması önemlidir.

Yüksek ateş, titreme, giderek artan veya kontrol edilemeyen ağrı, idrar yapamama, belirgin kanama, genel durumda bozulma ya da kötüleşen şikâyetler görülürse gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Bu belirtiler her zaman ciddi bir sorun anlamına gelmeyebilir; ancak değerlendirilmesi gerekir.

Üreteroskopinin olası riskleri

Her tıbbi işlemde olduğu gibi üreteroskopinin de bazı riskleri bulunabilir. İdrar yolu enfeksiyonu, geçici kanama, ağrı, idrar yaparken yanma ve stente bağlı şikâyetler bunlar arasında sayılabilir. Daha nadir olarak üreterde yaralanma, daralma veya ek bir işleme ihtiyaç duyulması söz konusu olabilir. Risk düzeyi, taşın özellikleri, kişinin sağlık durumu ve işlemin kapsamına göre değişir.

Taşın tamamen temizlenmesi her zaman tek seansta mümkün olmayabilir. Büyük, çok sayıda veya böbreğin ulaşılması daha zor bölümlerinde bulunan taşlarda ek seans ya da farklı bir tedavi seçeneği değerlendirilebilir. Hekiminiz, sizin bulgularınıza göre beklenen yararları, olası riskleri ve alternatifleri işlem öncesinde anlatır.

Üreteroskopi için değerlendirme

Böbrek veya üreter taşı şikâyetleriniz varsa öncelikle taşın boyutunun ve konumunun belirlenmesi gerekir. Bel, yan veya kasık ağrısı, idrarda kan, bulantı ya da idrar yaparken yanma gibi yakınmalar farklı nedenlerle de ortaya çıkabilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakarak işlem gerekip gerekmediği konusunda karar verilmemelidir.

Üroloji uzmanı Mehmet Çetinkaya, Atakum/Samsun bölgesinde, Mimarsinan, Alparslan Blv. No:17 adresindeki değerlendirme sürecinde şikâyetlerinizi ve mevcut tetkiklerinizi ele alarak size uygun seçenekler hakkında bilgi verebilir. Üreteroskopinin sizin için uygun olup olmadığı, kişisel muayene ve gerekli tetkikler sonrasında belirlenir.

Bu içerik bilgilendirme amacı taşır ve kişisel tıbbi değerlendirme yerine geçmez. Taş şikâyetleriniz veya işlemle ilgili sorularınız için hekime başvurmanız gerekir.